Assertiones de lege Dei, et propria Evuangelii definitione, propositæ in disputationem, à Nicolao Hemmimgio, Anno 1561. mense Decembri

Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.

Hielmst. 356 8° (LN 765)

Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.

Hielmst. 356 8° (LN 765)

Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.

Hielmst. 356 8° (LN 765)

Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.

Hielmst. 356 8° (LN 765)

Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC.

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.

Hielmst. 356 8° (LN 765)

m ii ii— J

— — - — — — - —

Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.

Hielmst. 356 8° (LN 765)

Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.

Hielmst. 356 8° (LN 765)

ASSERTIO

N iiS DE LEGE DEI, ET

PROPRIA EVANGELII DE-

finitione,propofit£ tn
difputatio-
nem

a

NICOLAO HEMMINGIO,
Anno 1561. menfc
Deccmbri.

HAFNIS
Apvd Christophorvm
Barth.

Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.

Hielmst. 356 8° (LN 765)

ETil voxlegis plura complecYitur
in fcriptura : nos tamen hic folam
eam partem intelligi volumus , quam
&i numero prarceptoru Decalogum,
& a communi eius vfu Moralem le-
gem appellamus.

Hxc diuina Lex , qu^ & naturx
dicitur, vna cum primis hominibus
nata eft, qur illorum animis impretfa,
& Deum colendum , &homines dili-
gcndos effe didar.

Eadem re£rifsima via eft ad vitam.
Nam fi in eius obedientia perlHtilfent
primi parentes noftri , aternum vixif-
fent beati,quia iufti. Vernm,quiaeam
violarunt, cefsir eis &ro(leri< ipfo-
rum in mortem. Atq; ita mandatum
(vt Paulus ait) quod inftitu mm erat
ad vitam.facir ad mortem. Huc illud
Domini ?d Legi'~pcrit; m intcrtogan-
tem quid faeiat, vt vitam confequatur
atcrnam : Si vis ad vitam ingredi fer-
ua mandata.

Lapfis

n

I

iti

DO
D
9

W

G

<*
n

iir

(0

to
n
n

Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhager
Hielmst. 356 8° (LN 765)

ifc

R

liok

am.

ul

t

ean
ifo<

cnt

Lapfi»; primis parcrtibus, itana-
tura hominum deprauataeft, vtobe-
dienriam,quam requirir Lex, prxftare
minime valejt. Id quod non folum ar-
guit vniuerfalis experientia , & fcrip-
turse teftimonia teftanrur: verumetiam
nouavia incoclum monftrata, quieft
Dominvs nofter lefus Chriftus ,
eumcit. Nam fi ex lege eft iuftitia
(ait Paulus) Chnltus fruftra mor-
tuus.

Etfi autem hxc Lex praeftari non
poteft in hac vita: tamen necfruftra
perMofen repetita tft , nec eiusvfus
cft vulgaris.

Horc igitur Lex rurfus commen-
dara tft populo Dei rribus de caufis.
Qiiarum Prima eft , vt legis natur*
autoritashac noua pubhcatione con-
firmaretur. Secvnoa, vtqua?per
confuetudinem peccandi , & fcelera-
torum multitudinem latcre ccepe-
rant,manifcftarentur,nc quis igno-
rantiamprscenderet. Tertia, vc

A lj con-

Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.

Hielmst. 356 8° (LN 765)

conftaretcerta Deum colendi ratio,ne ^ 1

pij Ethnicis & Philofophicis fuperfti-
tionibus a vero Dei cultu abduce-
rentur.

7 Quod autem ha?clexexarata litin
tabulis lapideis,fymbohcumeft. Nam
Deus i(to Symbolo,non folum monet
tantam noltrorum cordmm duntiem
elTe , vt non prius lex Dei in ea infcnbi
pofsit,qudm Dcus ea fuo digito adap-
tauent, legemq; fuam ipfe jjs infcri-
pferit : verumetiam figmhcari voluit
nulla vetuftate abolendam efle obedi-
entiam, quse in haclege requiritur.

8 Huius legis vfus in hac vita tri-
plex eft:externus,intcrnus Jpiritualis.

2 Pnmum vfum ideoexternum vo-
co, quiaad externum hominem inhac
vitar cofuetudine pertinet. Regicenim
ha?c lex externos mores , ficuti ali* le-
ges Oeconomiccck Polmce-.quales tra
duntur d Philofophis & lui econfultis.

io Hac externa difciplina nequaqua
fatisfit legi Dei 5 qti£ fpiritualis exiftit :

fed

ha

fi

M
cara

jiac
fto
alio
coi

b

luit

liO'

fcj

Sin
aut

tcr

«
ll

.5 ": X

Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.

Hielmst. 356 8° (LN 765)

irio
im
m
m
m
dap*

oluit
di-

«

ik

:ro«
Mfll

fed tantum vitantur poena? ciuiles.
Magdtratus cnim non punit cos, qui
hanc externam difeiphnam feruant:
fed honore potius obferuatores or-
nat & pr.rmijs , quia ad pacem publi-
cam conferuandam facir.

Hypocrita? tamen & Pharifa?i in n
hac legis fupei ficie hrrent,& feea iu-
itos eife coram Dco talf > gionantes,
alios tanquam inmlios deipiciunt &
condemnant , quemadmodum liuan-
gelicadocet hdtoria.

luxta hanc legis f lperficiem Pau-
lus vixit irreprehcnfibihs ante con-
uerlionem, dum ln Phaniaifmo excel-
luitfupraomnes requales fuos. Quo
fanc tempore peccatum in eomorruu
fuit,iicuti ipie de fe tcftatur, inquiens:
Sinelege peccatum mortuum elt: ego
aurem viuebam altquando fine lege.

Donec enim homines tantum ex-
tern im faciem legis inruentur,vtPha-
rifiei & Hypocrita- , dicuntur efTe hne
lege 5 fcilicet rcuelante ik damnantc

A iij pec.

Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.

Hielmst. 356 8° (LN 765)

peccatum,& dumfunt fine lege pecca-
tum in ipfis morcuum dicitur, quia lg-
noratur, non apparet. nec imtantur
eius TSotSHtJLtT&L perlcgem.

14 Secundum vfum legis ldeo inter-
num voco,qnia confcientiam hominis
ferit, oftcndens , arguens &damnans
peccatum,producen> homtnem ad tri-
bunal Dei , eumq; maledi&ionis fen-
tentia? fubijciens.

15 De hoc in terno legis vfu ante con-
uerfionem ad Deum concionatur A-
poftolus Roma. 7. & in iiluftri exem-
plo generalem do&rinam propumr,
oftcndens in feipfo vimlegis reuelan-
tis & damnantis peccatum.

16 Venicnte (inquit) mandato,pec-
catum re iixit,& egb mortuus fum , &
inuentumett mihi mandatum, quod
eratad vitam,ad mortem facere. Nam
peccatum occalionem adcptum per
mandatum dcce^ lt mc , & per ipfum
occidit.

17 Pulchcrrime in hoc paradigma-

00

uorni
iflM

ttba

m

m,

H

fan
ger.
vitam
tum
ttci
fect
Hot.

kz

JtL \

Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.

Hielmst. 356 8° (LN 765)

telcgis vfu?, dequo agimus, oftendi-
tur. Prim ;m (inquit) venienteman-
dato pcccatum reuixit. Hoc eft, poft-
quam fenfi mentem legis , vita mea ad
normam legis examinata, me tranf-
greiTorem legis agnoui, &deprahen-
dimereum coram tribunali Dei.

Nam ekpeccatum,quodantea la- 18
tebat vt mortuum, iam per legem ag-
nirum in confcientia mea reuixit, ac
affectiones peccato:um , quar funt per
legem, vigebant magis in membris
meis.

Hanc hyporhefin fi ad thefintra- 19
duxeris , hrtcgeneralis do&rina emer-
get. Lex Dei,vbi homo coeperit fuam
vitam ad eius normam exigere , pecca-
tumantea velutimortuum delitefcens
excitat, acin confcientia hominis af-
fectus peccatorum, qui antea latue-
runt,vigent magis magifq;.

Sequiturdeinde: Ego aute mortuus 20
fum, hoc eft, me morte & damnatione

A iiij dig-

Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.

Hielmst. 356 8° (LN 765)

■

dignu intcllexi, propterea q

no

dDeo

v* • *

obedientiam perpetuam & pcrfcctam,
iuxta legis praefcriptum non prarlti-
terim.

21 Ex peccati ergo cognirione ho-
mines inagnitionem ux Dei, & lultae
fux damnattonis ducuntur, vt velint
noltnt fateantur fe mortts fenientiae

obnoxioselTe.
21 Bt inuentum eft (inquit) mihi
mandatu , quod inftitutum crat ad vi-
tam,ad mortem facere.Hoceft,depre>
hendi mandatum,quod datum erat,vc
qui eiobediret, Vitam confcquerctur,
cedere mihi in morte,propterea quod
eius tranfgrelfor inuentus fum. Vc
cnim obedientibus vita promittitur:
ita prasuaricatoribus mors eft vt fti-
pendium propofita.
2^ Hinc patet promifsiones legales
annexam habere conditionem im-
pletcelegis: & comminationes perti-
nerc ad eos , qui vel in minimo legem
violauerint.

Huius

f,

leocpi
abductu

H

itiaa,
pcccat

pecc

. : ■ X

Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.

Hielmst. 356 8° (LN 765)

z.

:lio.

Ih
iu

irffr

Tit,Vl

Vt

HtBB

tffl

Hutus rci ratio fubiungitur his 24
verbis:Nam peccatum occalionc iunv
pta deceptt mc per mandatum,ac per
ipfum occidtt me : q : d : quod mor-
tuus fum legis minifterio, id neqna-
quam viciolegis fa&um cft, fcd pec-
cati potius,& innata?corruptionis cul*
pa. Hoc peccatum per mandatuir. n e
decepit,& vt Latro quifpiam, me e via
abductum occidtt & fpoliauit.

Hinc concluditur gencralis do
ftrina, non efle culpam legis rcuelantis
peccatum , fi ex agnitione peccati per
legcm euadimus detenores:fed efle vi-
cium peccati habitantis in carne no-
ftra. Nam magis c;ftuat & inflammatur
in nobis peccatum, quando accedit
vox legis proliibentis & damnantis

peccatum.

Huncvfum legis internum Apo- 16
ftolus Corinthijs fcribens , indicat his
verbis : Ltx eft minilterium mortis.
Hoceft , facit vt ex agnitione peccati
intclligamus nos morte dignos.

A v Eftq;

\ i Ar ' M Ttr

Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
Hielmst. 356 8° (LN 765)

27 E^q; diligenter confiderandum
cuius mortis fit minifterium Jex, cum
mors fit muJtiplex. Eftenim miniftc-
rium mortis hominis, hoc eft, damna-
tionis hominis obJegis tranlgrefiio-
neimnon eft miniftenum mortis pec-
cati , fed potius vitx peccati,iuxta A-
poftolum: veniente mandato pecca-
tum reuixit , &ego mortuus fum : etfi
id fit vicio carnis, vt dictum eft.

28 Hinc patet manifefte Jegem non
prxdicare veniam pcenitentibus : fed
poenam tranfgrefloribus. Pcc-nitentia:
cnim pridicatio medicinam lethaJi ad-
Jiibet vulneri, quod inflixitpeccatum
& lex rcuelauit.

29 Qjuod autem quidam contendunt
legis efte proprium ar.?uere peccatum,
rcclifsime quidem id faciunt, vt qui
vcndicant legi fuum proprium offi-
cium contra Antinomos,qui duo ade-
n eruntlcgi Dei. Vnum,qu6d nonper
Jeqem /rtagnitio peccati. Alterum,
quod lex non fit norma vitcc Chriftia-

na?.

S dio
pdfli

,1100

SKDQ
Miff
t

iDfi
ttnti
toin
fais
cvilp

k-

Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.

Hielmst. 356 8° (LN 765)

OCt

nir.Verumcum indeefTici putant 1< gis
eflc proprium praMicarepoenitentiam,
f»rauif*imc impingunt. Na n cjuod
Euangelij cft proprium, falfolegiat-
tnbuunt.

Ego quidem non dnbito pra?cipua , 0
confolationem atriift.oru in hoc fitam
ctre,quGdcertofibiperpjadeanr,Euan^ U^J^ "W^.
geltum efle vniuerfalcm prsrdicationc ^^./2»
pa?nitentia\ ck remifsionis peccatoru ..^y^ JJ
innomine lefuChrifti , licutiipfe Do- _ <\,
mmus Euangelij fummam comole-^
xus e(t, Lucae 24. PxM*

Duo enim facit Euangeliu: mon- ^
ftrat remediiim,&c(tendirqnibus rc-
medium applicatur.Malediitionis fe> *
tenticomnes homines obnoxij funt:fed
Euangcl u monftrat Cbrilrum, qui !egt
fatisfacit, o tranfferens in (e noftratn
cuipam, abfoluit a reatu pocnir e me<.

Quumauremcjuidamexcipiunt, SV 31 7

dicunt poenitentt? vocem proprie pro ^ ;
cotritioneaccipi,falluntyr. Nam con-

uerfio Pronhetis &^rr:<:W Euange-
1 liltis

0 / /

Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.

Hielmst. 356 8° (LN 765)

I

liftis funt fynonima , nifi quod ^cet& -
vofst notat conuerfionis formam, vide-
liccc quod non fit quseuis de loco in
locum reuerfio: fcd mentis mutatio,in
qua regeneratur homo,& fit noua crea*
tura,ac fimul fide iuftitiam Chrifti ap-
prehendit.

33 Diligenter igitur difcernendum
eft inter accufationem peccati, & pra>
dicationem pocnitentia,hoc eft,fUT&-
vo/>?.Illa legis eft,& prarparat ad hanc:
Hcc Euangelij eft in remifsionem pec-
catorum.

34 Hancnoftram aflertionem deac-
cufatione peccati,& prc Jicatione pae-
nitentia?,niti Prophetica&Apoftolica
autoritate rnanifeftum eft. Quare qui
eam conuellereconantur,Prophetis&
Apoftolis bellum fuciunt.

35 leremias cap.14.vt iniquitatfi no-
ticiam ad compunctioncm impellcrc
tcftatur, qua? lniquitatu noticia aliun-
dceffcnon poteft, quamexlege. Pcr
legem enim agnitiopeccati: lta cog-

ni-

piitf)

Eitefltia
Ho

ifoi

damloc
neban
ui:cotu
bo :t

m\
■di

i

mit
fiuor

Mtfl
JQHI

Ut

;.om

4,
Wi

L

Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.

Hielmst. 356 8° (LN 765)

llolici

nitionem fcederis, conuerfionis , hoc
eft, pcenitentia? fundamentu efleaftir-
mat.Siergo foedus 5 Euangelij eft pro-
pnum, curnon etiam praedicatio pce-
nitentiae, qusein foederefundatur ?

Hoc apertius adhucThrenoru 2. 36
oftenditur, vbi Propheta in hunc mo-
dum loquitur: Prophetae tui non ape-
riebant iniquitatem tuam,vt tc ad pce*
nitentiam prouocarcnt.liftergoargu-
tio pcccati non praedicatio pocniten-
iix: fed ad eam tantum prseparatio
quxdam fumme neceftaria in hoc hu-
mani generis veterno.

Petrus Apoftolus Aclorum 1. ad 37
cundem modum difcernit inter accu-
fationem peccati , & prardicationem
pcenitentiae,vbi ctia compun&ionem a
poenitentia feparat. Primvm enim
arguit peccatum per lcgem,obijciens
Iudaeis lngratitudinem erga Deum, &
homicidium innoccntis Chrifti , hoc
cft , violationem prima? & fecunda! ta>
bulx. D e 1 n d e cum adhancconcio-

ncm

f // '13 TTT

Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
Hielmst. 356 8° (LN 765)

nem corde compundH Iudari dicunt
ApoftolisiQuid faciemus viri fratres ?
Pecrus refpondic: mravciWi , hoceft,
conuertimini , feu rciipifcicc , fcu pcr-
nitentium agice. An nonhic Apofto-
Jus aperte difcermt interaccufationem
peccati , compun&ionem , &^6t^-
vo*ap? hanc neoppomt terronbusie-
i^is & commerica? damnationi tan-
cjuam antidotum efticacifsimum ?

38 Conftanter igitur vt accufationem
peccati tribuiinus legi : ita prsedica-
tionem pocnitentix propriam efle Eu-
angelij defendimus , ck in hac aflertio •
ne proprijfsime vtramq; vocem & ^e-
rotv:/^? & Euangelij accipimus.

39 Faceor quidem pcenitentisc voca-
bnlum duriuselfe: attamen quiaeo vfa
elt Iicclefia tot feculis pro eo,quod gr^-
ce eft ^troc iot<t y potius fenfum vocis,
quam onginem refpicere oportet, ne
quis etiam adluda? ^£T*/4 A<loty hanc
vocem referat, cjuodplane Sycophan*
ticum mdico,

Reftat

fpi" 1
fcnb

£ief
H

fU

pODI

ftimti

DOD

lucta
fcena

dicn

ple

cfl
fun

Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.

Hielmst. 356 8° (LN 765)

lOfCB

: ■

JC
DC

ia>

Reftat tertius vfus legts 5 quc ideo 40
fpiritualcm appello, quia pertinet ad
hominesfpintu Dei renatos.His prar-
fcribit certam viuendi regulam, iuxta
quam viuere contendant , vt Deo ex
fide fpiritualem cultum prsftent.

Hic maximam ludtam experiuntur ^
fidclesjdum fpiritus in illis coodele&a-
tur lcgi Dci,feq; ad eius normam com-
ponere ftudet: & caro coritra peccati
ftimulis agitatur contra fpiritum, vt
non quod volunt , faciant rcnati : fed
quod nolunt malu , hoc agant.Sub hac
lucla ingemefcentes SancJi cupiunt li-
berari de corpore mortis huius,vttan*
dem libere pofsint Deo praftare obe-
dicntiam iuxta legem.

Tametfi autenon pofiunt renati vel 41
cxuere pcccatum inhabitans , vel Deo
plene iuxtalcgem obedirerfamen nuila
cft iam eis mctucnda codemnatio,quia
funt in Chrifto fefu,& no ambulant fe*
cun d u tn ca r n c m , (ed fecu n d u Cf i r i t ura ;
Rcliquis autem omnibus, qui non 4$
1 funl

fnnt in Chrifto^ qui ambulant fecuu-"
dum carnem manet certa damnatio
donec refipifcant.
44 Lix his facile foluitur quseftio de
abrogatione legis decalogi, quse nun-
quaui abolebitur quoad do&nnam at-
tinetifed tantu quantum ad eius dam-
natoriam fententia pertinet , a qua fo-
liiunt liberi, qui funtin Chnfto lefu^
& ambulant fecundum fpiritum.
Nam fpiritus Dei teftatur
eos filios Dei
efle.

Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.

Hielmst. 356 8° (LN 765)